Dlaczego przy bramie wjazdowej robi się kolejka? O module parkingowym GapMap

Rozliczanie wjazdów wygląda na prostą sprawę tylko z daleka. Z bliska okazuje się jednym z bardziej złożonych fragmentów pracy rynku hurtowego, bo w jednym miejscu spotykają się dwie rzeczy, które trudno pogodzić, czyli ruch, który ma iść płynnie, i cennik, który ma być stosowany dokładnie. Każdy rynek ma własne zasady tego, kto, ile i kiedy płaci, własne wyjątki od tych zasad i własny sposób ich egzekwowania, a wszystko to musi zadziałać w ciągu kilku sekund, zanim pojazd wjedzie na plac.

Z taką właśnie złożonością rynki najczęściej przychodzą do nas na początku rozmowy o systemie parkingowym. Pracując nad modułem parkingowym GapMap i rozmawiając z rynkami o tym, jak u nich wygląda wjazd, cennik i rozliczenie, zdążyliśmy zobaczyć, co udaje się od razu, co wymaga kilku podejść i czego nie ma w żadnym projekcie. Chcemy się tym spojrzeniem podzielić, bo o systemach parkingowych mówi się zwykle z perspektywy szlabanu, a rzadko z perspektywy tego, co dzieje się tuż przed jego podniesieniem. A przecież właśnie w tych kilku sekundach, zanim ramię pójdzie w górę, rodzi się kolejka. O swoich doświadczeniach opowiadają Piotr Gawara, Prezes GAMP, i Tomasz Ławrynowicz, Product Manager GapMap.

Co brama musi wiedzieć, zanim podniesie ramię

Żeby zrozumieć, co dzieje się w tych kilku sekundach, trzeba spojrzeć na wjazd od środka. Z zewnątrz to prosty ruch, samochód podjeżdża, szlaban się otwiera. Od środka to seria czterech pytań, na które system musi odpowiedzieć po kolei, bez pomyłki i w czasie, który kierowca uzna za rozsądny. Czy ktoś w ogóle podjechał? Jaki to pojazd? Czy ma prawo wjechać, a jeśli tak, to na jakiej podstawie? I wreszcie pytanie, które interesuje księgowość rynku najbardziej, czyli kto, kiedy i ile za ten wjazd zapłaci.

Każde z tych pytań to osobny krok i osobne urządzenie albo kawałek oprogramowania. Jeśli którykolwiek krok trwa za długo albo zwraca niepewną odpowiedź, brama czeka, a za bramą czekają klienci, którzy nie lubią, jak testuje się ich cierpliwość. Przez lata te cztery pytania obsługiwały zwykle różne firmy, jedna montowała szlabany i kończyła pracę, gdy ramię się podnosiło, druga pisała system rozliczeń i kończyła, gdy generowała się faktura. Nasze oprogramowanie obejmuje swoim zakresem obie te części i to właśnie na tym styku nauczyliśmy się najwięcej. Najwięcej pracy kosztowało nas jednak pytanie, które wygląda na najprostsze, czyli to pierwsze.

Kabel w asfalcie i kamera, której zaufaliśmy

Czy ktoś podjechał? Na bramie odpowiada na to pętla indukcyjna, czyli przewód ułożony w nawierzchni tuż przed szlabanem, który wyczuwa nad sobą duży metalowy obiekt i daje sygnał, że coś stoi. Robi to dobrze i robi to od dziesięcioleci. Ma jednak jedno ograniczenie. Wie, że coś stoi, ale nie wie, co stoi ani kto tym przyjechał, a od tego zależą trzy pozostałe pytania.

Dlatego w tym jednym miejscu przenieśliśmy decyzję z pętli na kamerę. Pętla dalej pracuje na bramie tak jak wszędzie, ale o tym, że podjechał pojazd i który to pojazd, mówi systemowi kamera. To decyzja, którą do dziś uważamy za najtrudniejszą w całym module parkingowym.

„Musieliśmy zaufać kamerze na tyle, żeby przestać patrzeć na pętlę. Kamera stała się tym, kto decyduje, że podjechał pojazd.”

Różnica wydaje się techniczna, ale kierowca czuje ją od razu. W tradycyjnym rozwiązaniu wszystko zaczyna się dopiero wtedy, gdy samochód zatrzyma się nad pętlą. Wtedy kamera robi zdjęcie, wtedy system dostaje numer tablicy, wtedy sprawdza uprawnienia i wtedy otwiera szlaban, a przez cały ten czas kierowca stoi. Kamera, która pracuje bez przerwy, odczytuje tablicę już w chwili, gdy samochód podjeżdża, i zanim kierowca wciśnie hamulec, system wie, kogo ma przed sobą.

Kamera, która decyduje, zostawia też po sobie dowód. Do każdego wjazdu przypięte jest zdjęcie z tablicą, godziną i miejscem, więc rozmowa z kupcem, który twierdzi, że nie wjeżdżał we wtorek, zaczyna się od obrazka, a nie od zeszytu. Dla rynku to często ważniejsza zmiana niż sama szybkość bramy, bo dotyka faktur, a nie tylko wygody.

Najpierw musieliśmy jednak nauczyć się z tym obrazem pracować, bo odczyt tablicy to wiele drobnych rozstrzygnięć, czy to zero czy litera O, czy tablica przybrudzona po deszczu jest tą samą, która wjeżdżała rano, i czy kamera nie czyta przypadkiem tablicy z naczepy zamiast z ciągnika. Kiedy odczyt stał się pewny, pomysły zaczęły przychodzić od samych rynków, na przykład czy kamera może rozpoznawać, że wjeżdża pojazd dostawczy, a nie osobowy, bo według tego rozliczano wjazdy. Odłożyliśmy to na później, nie dlatego, że kamera nie potrafi, tylko dlatego, że najpierw musiała bez pomyłki odpowiadać na pytanie podstawowe.

Słońce, prąd i bramy, które zawieszają się bez powodu

Skoro kamera decyduje o wszystkim, to wszystko, co przeszkadza kamerze, przeszkadza całemu rynkowi. A przeszkadza jej sporo. Kąt słońca zmienia się z porami roku, na obiektywie osiada deszcz, po nocy para, tablice bywają brudne, a w nocy oślepiają światła pojazdów. Każdy z tych czynników da się przewidzieć i na każdy jest sposób, od miejsca montażu po ustawienia samej kamery. Który sposób sprawdzi się na konkretnej bramie, wiadomo jednak dopiero po pierwszych tysiącach pojazdów, które przez nią przejadą. Swoje dokłada też sprzęt wokół kamery. Kontrolery potrafią zresetować się po przerwie w zasilaniu, połączenia kablowe po zimie nie są już tym, czym były latem, a brama czasem zawiesza się bez wyraźnej przyczyny.

Większość tych problemów nie leży ani po stronie sprzętu, ani po stronie oprogramowania, tylko gdzieś pomiędzy. Kiedy sterownik nie wstaje po przerwie w zasilaniu albo brama przestaje odpowiadać, trzeba jednocześnie zajrzeć do szafki z urządzeniem i do tego, co w tym samym momencie widział system. Dlatego przestaliśmy traktować te dwie sprawy osobno i rozwiązujemy je jako jeden temat.

Z tego samego powodu zaprojektowaliśmy własne sterowniki szlabanów, zamiast kupić gotowe rozwiązanie z rynku. Chcieliśmy sami decydować o tym, co sterownik robi po przerwie w zasilaniu, jak rozmawia z kamerą i kiedy uznaje, że ramię ma iść w górę. 

„Gotowe rozwiązanie było w naszej ocenie droższe, a i tak oznaczałoby cudzy interfejs i cudzy harmonogram aktualizacji. Nasz sterownik ma firmware napisany przez nas i, mówiąc szczerze, dość często w nim grzebiemy.”

Bramy, których nie wolno było zamknąć

Uruchomienie, które pamiętamy najlepiej, nie było trudne technicznie, tylko organizacyjnie. Chodziło o rynek z kilkoma wjazdami i jednym warunkiem, że ruch nie może stanąć ani na chwilę. Przełączaliśmy więc wjazd po wjeździe, na jednej bramie schodził stary system i wchodził nasz, a ruch szedł w tym czasie pozostałymi. Udało się bez zatrzymania ruchu i przez jakiś czas wszystko wyglądało na udane.

A potem, już po odbiorze, zaczęliśmy widzieć anomalie w jakości odczytu tablic, czyli odczyty, które statystycznie nie powinny się zdarzać, a jednak się zdarzały. Musieliśmy nad tym jeszcze popracować. Opowiadamy o tym bez wstydu, bo wynikają z tego dwie rzeczy, które warto usłyszeć przed podpisaniem umowy. Wymianę systemu planuje się bramami, a zdanie „działało dobrze na odbiorze” i zdanie „działa dobrze przez cały rok” to dwa różne zdania. Uruchomienie bramy jest połową pracy, dopasowanie jej do konkretnego placu, słońca i kierowców jest drugą.

Na papierze każdy rynek jest taki sam

Rynki hurtowe wyglądają podobnie tylko z daleka. Jeden pracuje dwadzieścia cztery godziny na dobę przez cały rok, inny do szesnastej i nie otwiera się w soboty. Najwyraźniej widać to przy pytaniu o to, kto, kiedy i ile płaci. Płatność na wjeździe oznacza, że czas rozliczenia jest częścią czasu wjazdu i wchodzi prosto do tej kolejki z tytułu. Płatność na wyjeździe oznacza bilet przy wjeździe, stanowisko kasjera przy wyjeździe i zupełnie inną organizację pracy. Nie dało się przyjąć jednego modelu, dlatego system parkingowy dla rynku hurtowego musiał mieć elastyczne rozliczenia od pierwszej wersji.

I tu warto wiedzieć jedno, zanim ktoś obieca „moduł parkingowy” jako samodzielny produkt. Sam moduł parkingowy obsługuje wjazdy i wyjazdy, ale żeby powiązać numer tablicy z umową, abonamentem i dokumentem sprzedaży, w przypadku naszego oprogramowania potrzebny jest moduł podstawowy GapMap, a dalej system księgowy rynku, terminale i drukarki fiskalne. Brama bez rozliczeń jest kontrolą wjazdu, a nie systemem parkingowym, dlatego integracja z tym, co rynek już ma, jest u nas częścią wdrożenia, a nie dodatkiem. 

O co pytać dostawcę systemu parkingowego

Gdybyśmy szukali systemu parkingowego dla rynku hurtowego, zadalibyśmy dostawcy kilka pytań, z których większość wynika wprost z tej opowieści. Zapytalibyśmy:

• Czy to, jak dziś wpuszczamy i wypuszczamy pojazdy, da się w nowym systemie zrobić tak samo albo podobnie, a jeśli dostawca proponuje inne podejście, to co konkretnie się poprawi i czy warto dla tego zmieniać przyzwyczajenia kupców, którzy jeżdżą tędy od lat.
• Ile to kosztuje i co realnie daje, bo jeśli obecny system działa, a nowy nie przynosi dużej poprawy, to uczciwa odpowiedź może brzmieć, że zmiana się nie opłaca.
• Co decyduje o tym, że pojazd podjechał, pętla czy kamera, i co się dzieje w chwili, gdy kamera nie odczyta tablicy, czyli czy powstaje kolejka, czy uruchamia się procedura.
• Czy dostawca obsłuży nasz model płatności, na wjeździe albo na wyjeździe, bez przebudowywania procesu, do którego przywykli i kupcy, i kasjerzy.
• Jak dostawca przełączy bramy, czyli czy zrobi to brama po bramie, czy zaplanuje przestój, i kto go zapłaci.
• Jak szybka jest reakcja dostawcy na zgłoszenie problemu np. o 2 w nocy.
• Co u niego psuje się najczęściej po wdrożeniu.

I na koniec zapytalibyśmy, do kogo dzwonimy, gdy brama zawiesi się o piątej rano w dniu giełdy, do firmy od szlabanu, do firmy od systemu, czy pod jeden numer. Z naszych rozmów z rynkami wynika, że z dostępnością wykonawców bywało różnie, bo ktoś ma system, dzwoni, nikt nie odbiera, więc pisze maila i szuka innego kontaktu. Jeśli coś się zdarzy u naszych klientów, mogą zadzwonić do nas, czyli do tych samych ludzi, którzy montowali kamerę i pisali firmware.

Więc dlaczego przy bramie robi się kolejka?

Bo gdzieś między pytaniem, czy ktoś podjechał, a ramieniem idącym w górę jest krok, który trwa dłużej, niż powinien. Czasem jest to kamera ustawiona pod słońce, czasem rozliczenie, które musi zamknąć się jeszcze przed wjazdem, a czasem sterownik, który po nocnej przerwie w zasilaniu nie wrócił do pracy. Najczęściej jednak brakuje po prostu kogoś, kto widzi te cztery kroki jako jeden proces i odpowiada za całość, a nie za swoją połowę.

To jest właśnie to, co wynieśliśmy z pracy z kamerami i parkingami. Brama nie jest tematem ochrony ani tematem szlabanu, tylko miejscem, w którym teren rynku styka się z jego pieniędzmi i z jego danymi, i nie da się odpowiadać za połowę tego styku.

Jeśli przy Twojej bramie powstaje kolejka, zacznij od dwóch pytań, czyli od tego, kiedy się pojawia i który krok ją wydłuża. Z taką notatką rozmowa z dostawcą, także z nami, zaczyna się od Twojego rynku, a nie od cudzego katalogu.

Chcesz zobaczyć moduł parkingowy na działającym rynku?

(+48) 505 171 898 Piotr Gawara CEO & Board President